In een zorginstelling komen dagelijks veel mensen samen. Patiënten, cliënten, bewoners, zorgmedewerkers en bezoekers maken gebruik van dezelfde gangen, deuren en sanitaire ruimtes. Sommige mensen zijn bovendien extra kwetsbaar voor infecties.
Een schone omgeving is daarom belangrijk voor veilige en verantwoorde zorg. Maar hygiëne gaat verder dan wat met het blote oog zichtbaar is. Ook de manier van reinigen, de gebruikte materialen en de afspraken over schoonmaak bepalen hoe hygiënisch een ruimte blijft.
Waarom is hygiëne in de zorg zo belangrijk?
Goede hygiëne helpt om de verspreiding van micro-organismen te beperken. Schoonmaak speelt daarin een belangrijke rol. Door vuil en verontreinigingen zorgvuldig te verwijderen, worden ook veel micro-organismen weggehaald.
In een zorgomgeving is dat extra belangrijk. Cliënten kunnen een verminderde weerstand hebben, terwijl zorgmedewerkers, bezoekers en andere cliënten regelmatig dezelfde oppervlakken aanraken.
Daarbij verdient niet alleen zichtbaar vuil aandacht. Ook veelgebruikte contactpunten zoals deurklinken, kranen, lichtschakelaars, bedhekken en leuningen moeten zorgvuldig worden gereinigd.
Professionele schoonmaak vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het infectiepreventiebeleid van een zorgorganisatie.
Welke richtlijnen gelden voor schoonmaak in de zorg?
Er bestaat niet één schoonmaakprotocol dat voor iedere zorginstelling hetzelfde is. Welke hygiënemaatregelen nodig zijn, hangt onder andere af van het type zorg, de ruimtes en de risico’s voor patiënten en cliënten.
In Nederland ontwikkelt het Samenwerkingsverband Richtlijnen Infectiepreventie (SRI) de richtlijnen voor infectiepreventie. Het SRI is de opvolger van de Werkgroep Infectiepreventie (WIP) en richt zich op drie domeinen: de medisch-specialistische zorg, de langdurige zorg en de publieke gezondheidszorg.
Voor schoonmaak is vooral de SRI-richtlijn Reiniging en desinfectie van ruimten van belang. Deze richtlijn beschrijft hoe ruimtes, oppervlakken en meubilair in zorginstellingen worden gereinigd en wanneer desinfectie nodig is. Ook de minimale schoonmaakfrequentie, de eindreiniging na vertrek van een patiënt of cliënt en het juiste gebruik van desinfectiemiddelen komen aan bod.
Een belangrijk uitgangspunt is dat goed reinigen in de meeste situaties voldoende is. Routinematig desinfecteren is niet nodig. Desinfectie is wel nodig op plekken die verontreinigd zijn met bijvoorbeeld bloed of andere lichaamsvloeistoffen.
Een verpleeghuis heeft andere aandachtspunten dan een behandelcentrum of ziekenhuis. Daarom is het belangrijk om de richtlijnen te vertalen naar duidelijke schoonmaakafspraken die passen bij de zorglocatie: welke ruimtes hoe vaak worden schoongemaakt, met welke middelen en door wie.
Reinigen of desinfecteren: wat is het verschil?
Binnen een zorgomgeving is het belangrijk om onderscheid te maken tussen reinigen en desinfecteren. Hoewel beide bijdragen aan een hygiënische omgeving, hebben ze een andere functie.
Reinigen betekent het verwijderen van vuil, stof en andere verontreinigingen. Daarmee worden ook veel micro-organismen van oppervlakken verwijderd.
Desinfecteren heeft als doel het aantal aanwezige micro-organismen verder terug te brengen. Dit gebeurt met geschikte desinfectiemiddelen wanneer daar een specifieke aanleiding voor is.
Desinfectie is niet standaard nodig na iedere schoonmaakbeurt. Bij verontreiniging met bloed of andere lichaamsvloeistoffen, bepaalde infectieziekten of een uitbraak kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn. Welke maatregelen gelden, wordt bepaald door de toepasselijke richtlijnen en protocollen.
Wanneer desinfectie nodig is, wordt het oppervlak in principe eerst gereinigd. Achtergebleven vuil kan namelijk de werking van desinfectiemiddelen verminderen. Daarbij moeten toegelaten middelen worden gebruikt volgens de bijbehorende gebruiksvoorschriften.
Waar moet een professionele schoonmaakaanpak rekening mee houden?
Een hygiënische zorgomgeving vraagt om duidelijke werkafspraken en een zorgvuldige uitvoering. Medewerkers moeten weten welke ruimtes aandacht nodig hebben, welke middelen geschikt zijn en hoe zij voorkomen dat vervuiling zich verspreidt.
Werk met een duidelijk schoonmaakschema
Een schoonmaakschema beschrijft welke ruimtes worden gereinigd, welke werkzaamheden daarbij horen en hoe vaak deze worden uitgevoerd.
Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen cliëntenkamers, behandelruimtes, sanitaire voorzieningen en gezamenlijke ruimtes. De functie en het gebruik van een ruimte bepalen mede welke reinigingsmethode en frequentie nodig zijn.
Ook de verantwoordelijkheden moeten duidelijk zijn. Wie voert de dagelijkse schoonmaak uit? Welke werkzaamheden vinden periodiek plaats? En wat gebeurt er wanneer een ruimte onverwacht extra aandacht nodig heeft?
Met heldere afspraken ontstaat een werkwijze die voor zowel schoonmaakmedewerkers als zorgpersoneel overzichtelijk is.
Voorkom verspreiding tijdens het schoonmaken
Schoonmaken moet vervuiling verwijderen en niet verder verspreiden. Daarom zijn geschikte schoonmaakmaterialen en een vaste werkwijze belangrijk.
Materialen voor sanitaire ruimtes worden gescheiden gehouden van materialen voor andere ruimtes. Ook het correct reinigen, drogen en bewaren van schoonmaakmaterialen draagt bij aan hygiënisch werken.
De volgorde van schoonmaken speelt eveneens een rol. Door systematisch van schoon naar vuil en van hoog naar laag te werken, wordt het risico op verspreiding van verontreinigingen beperkt.
Besteed extra aandacht aan contactpunten
Sommige oppervlakken worden gedurende de dag vaker aangeraakt dan andere. Denk aan deurklinken, lichtschakelaars, leuningen, kranen en handgrepen.
In zorgomgevingen komen daar bijvoorbeeld bedhekken, tafelbladen en ondersteunende voorzieningen bij.
Welke contactpunten extra aandacht vragen, hangt af van het gebruik van de ruimte. In een behandelkamer waar meerdere patiënten elkaar opvolgen, kunnen andere reinigingsmomenten nodig zijn dan in een kantoorruimte.
Door deze verschillen mee te nemen in het schoonmaakschema, sluit de reiniging beter aan op de dagelijkse praktijk.
Hoe vaak moet een zorginstelling worden schoongemaakt?
Er bestaat geen vaste schoonmaakfrequentie die voor iedere zorginstelling en iedere ruimte geschikt is.
De benodigde frequentie hangt onder andere af van het type zorg, de functie van de ruimte, het aantal gebruikers en de mate van vervuiling. Daarbij moeten de aanbevelingen uit de toepasselijke richtlijnen worden gevolgd.
Veelgebruikte contactpunten en sanitaire ruimtes vragen doorgaans regelmatige aandacht. In andere ruimtes kan een andere frequentie passend zijn. Ook onverwachte vervuiling kan aanleiding zijn om direct extra schoonmaakwerkzaamheden uit te voeren.
Naast de reguliere schoonmaak is periodiek onderhoud belangrijk. Denk aan grondiger vloeronderhoud, glasbewassing en het reinigen van moeilijk bereikbare plekken. Bij hardnekkige vervuiling kan specialistische dieptereiniging nodig zijn.
Door dagelijkse en periodieke werkzaamheden op elkaar af te stemmen, blijft het gebouw schoon en goed onderhouden.
Hoe pakt Cleanbuilding de schoonmaak in de zorg aan?
Geen zorginstelling is hetzelfde. Daarom kijkt Cleanbuilding naar de functie van de ruimtes, de dagelijkse werkzaamheden en de hygiëne-eisen die binnen de organisatie gelden.
Op basis daarvan stellen we een schoonmaakprogramma samen met duidelijke afspraken over werkzaamheden, frequenties en verantwoordelijkheden. Daarbij houden we rekening met het ritme van de zorg, zodat de schoonmaak de dagelijkse werkzaamheden zo min mogelijk verstoort.
Onze goed opgeleide medewerkers werken volgens duidelijke instructies en waar mogelijk met vaste gezichten op locatie. Door regelmatig de kwaliteit te controleren en afspraken te evalueren, kunnen we het schoonmaakprogramma aanpassen wanneer de situatie daarom vraagt.
Zo combineren we professionele schoonmaak in de zorg met persoonlijke betrokkenheid en aandacht voor de mensen die dagelijks van de ruimtes gebruikmaken.
Uw zorginstelling professioneel laten schoonmaken?
Een hygiënische zorgomgeving vraagt om een betrouwbare schoonmaakpartner die rekening houdt met de eisen en dagelijkse praktijk van uw organisatie.
Cleanbuilding ondersteunt zorginstellingen met dagelijkse schoonmaak en aanvullend onderhoud. Van sanitaire ruimtes en gezamenlijke voorzieningen tot vloeronderhoud en specialistische reiniging.
